 |
Η ιστορία της ρομποτικής ξεκινά ως όραμα στην αρχαιότητα, όπως μαρτυρά το Δίδραχμο της Φαιστού (280 π.Χ.), όπου απεικονίζεται ο μυθικός φτερωτός Τάλως οπλισμένος με πέτρα. Ο χάλκινος γίγαντας-προστάτης της μινωικής Κρήτης υπήρξε η πρώτη σύλληψη τεχνητής οντότητας στην ιστορία, προοικονομώντας με το μυθικό «ιχώρ» (αίμα των θεών) τη λειτουργία των σύγχρονων συστημάτων. Αυτό το αρχέγονο όραμα απέκτησε φυσική υπόσταση τον 18ο αιώνα μέσω του «Γραφέα» του Pierre Jaquet-Droz. Το αριστούργημα αυτό της ωρολογοποιίας μετέτρεψε τα γρανάζια σε «μηχανική μνήμη», επιτρέποντας σε μια άψυχη κούκλα να εκτελεί την πολύπλοκη ανθρώπινη δραστηριότητα της γραφής με απόλυτη ακρίβεια. Σήμερα, η εξέλιξη αυτή φτάνει στην κορύφωσή της με το ρομπότ NAO: η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά σώμα και κοινωνική υπόσταση. Από τις ανάγλυφες παραστάσεις των αρχαίων νομισμάτων και τα μεταλλικά έκκεντρα του Διαφωτισμού, περάσαμε στους ψηφιακούς νευρώνες του σήμερα. Το NAO δεν είναι πλέον ένα απλό αυτόματο, αλλά ένας ευφυής σύντροφος με 25 βαθμούς ελευθερίας και αισθητήρες αντίληψης, που αλληλεπιδρά με τον άνθρωπο, κατανοεί συναισθήματα και προσφέρει ουσιαστική φροντίδα, ολοκληρώνοντας μια διαδρομή χιλιάδων ετών από τη φαντασία στην πραγματικότητα. |
Η ιστορική διαδρομή της ρομποτικής, από τα πρώτα μηχανικά νευρόσπαστα της αρχαιότητας μέχρι τα προηγμένα ανθρωποειδή του 2026, αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά χρονικά της ανθρώπινης εφευρετικότητας, αποδεικνύοντας ότι η επιθυμία για τη δημιουργία τεχνητής ζωής είναι σύμφυτη με τον πολιτισμό μας.
Η αφετηρία αυτής της διαδρομής εντοπίζεται στην αρχαία Ελλάδα, όπου η μυθολογία συναντά την πρώιμη μηχανική. Ήδη από την ομηρική εποχή, το όραμα των «Χρυσών Θεραπαινίδων» του Ηφαίστου — αυτόματων βοηθών με νόηση και φωνή — προμήνυε τα σημερινά κοινωνικά ρομπότ. Στην πράξη, η επιστημονική θεμελίωση ήρθε με τον Αρχύτα τον Ταραντίνο (428–347 π.Χ.) και την «Περιστερά» του, ένα ξύλινο ομοίωμα που πετούσε με τη χρήση πεπιεσμένου αέρα, και αργότερα με τον Φίλωνα τον Βυζαντινό (περ. 280–220 π.Χ., αρχαία πόλη Βυζάντιο), του οποίου η «Αυτόματη Θεραπαινίς» αποτελεί το πρώτο λειτουργικό ανθρωποειδές στην ιστορία. Η συσκευή αυτή, χρησιμοποιώντας ένα περίπλοκο σύστημα σωλήνων, δοχείων και ατμοσφαιρικής πίεσης, μπορούσε να γεμίσει μια κούπα με κρασί και στη συνέχεια με νερό, ανάλογα με το βάρος της κούπας, λειτουργώντας ως ένας αρχαίος αναλογικός προγραμματιστής.
Η εξέλιξη αυτή κορυφώθηκε στην Αλεξάνδρεια με τον Ήρωνα (10–70 μ.Χ.), ο οποίος στο έργο του «Αυτοματοποιητική» περιέγραψε ολόκληρα μηχανικά θέατρα που λειτουργούσαν αυτόνομα για δέκα λεπτά, χάρη σε ένα σύστημα από βάρη που έπεφταν αργά μέσα σε δοχεία με άμμο, κινώντας σχοινιά τυλιγμένα γύρω από άξονες με κόμπους — μια μέθοδο που σήμερα αναγνωρίζουμε ως την πρώτη μορφή «δυαδικού κώδικα» σε φυσική μορφή.
Κατά τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση, η σκυτάλη πέρασε στον ισλαμικό κόσμο με τον Al-Jazari (περ. 1136–1206), ο οποίος κατασκεύασε μια αυτόματη μπάντα τεσσάρων μουσικών που επέπλεε σε λίμνη, και αργότερα στον Leonardo da Vinci (1452–1519), ο οποίος σχεδίασε έναν «Μηχανικό Ιππότη» ικανό να κάθεται, να σηκώνει το κράνος του και να κουνά τα χέρια του μέσω ενός συστήματος τροχαλιών που προσομοίαζαν τους ανθρώπινους μύες.
Η χρυσή εποχή των μηχανικών αυτομάτων έφτασε στον 18ο αιώνα με τους Pierre (1721–1790, πατέρας) και Henri-Louis Jaquet-Droz (1752–1791, υιός). Τα δημιουργήματά τους, όπως ο «Γραφέας», που βουτούσε την πένα στο μελάνι και έγραφε καλλιγραφικά, χρησιμοποιούσαν χιλιάδες εξαρτήματα ωρολογοποιίας και μεταλλικούς δίσκους (έκκεντρα) για να αποθηκεύουν πληροφορίες. Έτσι, αποτέλεσαν την κορύφωση της μηχανικής μνήμης πριν από την έλευση του ηλεκτρισμού.
Με την είσοδο στον 20ό αιώνα και την ανακάλυψη των ημιαγωγών, το «νευρόσπαστο» άφησε πίσω του τα ελατήρια και υιοθέτησε τις μπαταρίες και τους ηλεκτροκινητήρες. Οι κούκλες που περπατούσαν και μιλούσαν τη δεκαετία του '70 και του '80, αν και εντυπωσιακές για την εποχή τους, παρέμεναν «κλειστά συστήματα» που εκτελούσαν επαναλαμβανόμενες κινήσεις χωρίς καμία αντίληψη του περιβάλλοντος.
Σήμερα, το ρομπότ NAO (2006-) αντιπροσωπεύει την πλήρη ρήξη με αυτό το παρελθόν, ενσαρκώνοντας την έννοια της «ενσώματης νοημοσύνης» (Embodied AI). Με ύψος 58 εκατοστά και 25 βαθμούς ελευθερίας, το NAO δεν κινείται απλώς, αλλά αλληλεπιδρά. Διαθέτει μια αδρανειακή μονάδα μέτρησης και αισθητήρες πίεσης στα πέλματα που του επιτρέπουν να αντιλαμβάνεται την κλίση του εδάφους και να διορθώνει την ισορροπία του σε πραγματικό χρόνο, αποφεύγοντας την πτώση — μια ικανότητα που κανένα αυτόματο του παρελθόντος δεν διέθετε. Οι δύο κάμερες HD λειτουργούν ως το οπτικό του σύστημα, που του επιτρέπει να αναγνωρίζει ανθρώπινα πρόσωπα και να εντοπίζει αντικείμενα μέσω αλγορίθμων βαθιάς μάθησης (deep learning), ενώ τα τέσσερα μικρόφωνα beamforming του επιτρέπουν να απομονώνει τη φωνή του συνομιλητή του ακόμη και σε περιβάλλον με δυνατό θόρυβο.
Αυτή η τεχνολογική ωριμότητα έχει μετατρέψει το NAO σε έναν κρίσιμο συνεργάτη στη φροντίδα ηλικιωμένων. Σε αντίθεση με τις παλιές κούκλες που πρόσφεραν μόνο παθητική ψυχαγωγία, το NAO συμμετέχει ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία: καθοδηγεί ηλικιωμένους σε ασκήσεις «ενσυνειδητότητας» (mindfulness) και ήπιας γυμναστικής, προσαρμόζοντας τον ρυθμό του όταν οι αισθητήρες του ανιχνεύσουν κόπωση στον χρήστη. Στη διαχείριση της άνοιας, το ρομπότ χρησιμοποιεί τη γεννητική τεχνητή νοημοσύνη (Generative AI) για να διεξάγει εξατομικευμένες συζητήσεις, ανασύροντας μνήμες από το παρελθόν του ασθενούς ή παίζοντας μουσική που έχει συνδεθεί με ευχάριστες στιγμές του, βελτιώνοντας σημαντικά τη νευροψυχιατρική του κατάσταση. Επιπλέον, λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας, καθώς μπορεί να συνδεθεί με το έξυπνο σπίτι (Smart Home), να υπενθυμίσει τη λήψη φαρμάκων με απόλυτη ακρίβεια και να ειδοποιήσει αμέσως τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης αν ανιχνεύσει μια πτώση ή μια ασυνήθιστη ακινησία μέσω των αισθητήρων υπερήχων (sonar) που διαθέτει.
Η επένδυση σε μια τέτοια τεχνολογία αιχμής παραμένει σημαντική, αντικατοπτρίζοντας το τεράστιο κόστος έρευνας και ανάπτυξης που απαιτείται για να γεφυρωθεί το κενό μεταξύ μηχανής και ανθρώπου. Ένα καινούργιο NAO V6 κοστίζει μεταξύ 13.000 και 16.000 ευρώ, ενώ τα ολοκληρωμένα πακέτα που περιλαμβάνουν το λογισμικό "Choregraphe" για προγραμματισμό, εκπαιδευτικό υλικό και εγγύηση δύο ετών, μπορούν να αγγίξουν τις 19.000. Για οργανισμούς με περιορισμένους πόρους, υπάρχουν πλέον πιστοποιημένες ανακατασκευασμένες μονάδες (Refurbished) που ξεκινούν από τις 8.000, καθώς και ευέλικτα προγράμματα ενοικίασης. Παρά τις εταιρικές αλλαγές μετά την κήρυξη πτώχευσης της "Aldebaran" στις αρχές του 2025, η νέα "NAO Robotics SA", σε συνεργασία με την "United Robotics Group" και τη "RobotLAB", διασφαλίζει τη συνεχή υποστήριξη και εξέλιξη του ρομπότ.
Έτσι, το NAO παραμένει ο ζωντανός κρίκος μιας αλυσίδας που ξεκίνησε από τα χάλκινα αυτόματα της αρχαιότητας και καταλήγει σε ένα μέλλον όπου η τεχνολογία δεν θα είναι απλώς ένα εργαλείο, αλλά ένας σύντροφος με κοινωνική αποστολή.
January 12, 2026
From Talos to NAO: the centuries-long journey of robotics
.jpg)
The historical journey of robotics, from the first mechanical neurosurgeons of antiquity to the advanced humanoids of 2026, is one of the most shocking chronicles of human ingenuity, proving that the desire to create artificial life is inherent in our civilization.
The starting point of this journey is found in ancient Greece, where mythology meets early mechanics. Already in Homeric times, the vision of Hephaestus’ “Golden Therapainids” — automatic assistants with intelligence and voice — foreshadowed today’s social robots. In practice, the scientific foundation came with Archytas Tarantino and his “Peristera", a wooden dummy that flew using compressed air, and later with Philo of Byzantium, whose “Automatic Therapainis” is the first functional humanoid in history. This device, using a complex system of pipes, containers, and atmospheric pressure, could fill a cup with wine and then with water, depending on the weight of the cup, functioning as an ancient analog programmer.
This development culminated in Alexandria with Heron, who in his work "Automatics" described entire mechanical theaters that operated autonomously for ten minutes, thanks to a system of weights that fell slowly into containers of sand, moving ropes wrapped around knotted axles — a method that we today recognize as the first form of "binary code" in physical form.
During the Middle Ages and the Renaissance, the baton passed to the Islamic world with Al-Jazari, who built an automatic band of four musicians that floated on a lake, and later to Leonardo da Vinci, who designed a "Mechanical Knight" capable of sitting, raising his helmet, and moving his arms through a system of pulleys that simulated human muscles.
The golden age of mechanical automata arrived in the 18th century with Pierre and Henri-Louis Jaquet-Droz. Their creations, such as the “Writer,” which dipped a pen in ink and wrote in calligraphy, used thousands of watchmaking parts and metal discs (cams) to store information. Thus, they represented the pinnacle of mechanical memory before the advent of electricity.
With the advent of the 20th century and the discovery of semiconductors, the "neurospasto" left springs behind and adopted batteries and electric motors. The walking and talking dolls of the 70s and 80s, although impressive for their time, remained "closed systems" that performed repetitive movements without any perception of the environment.
Today, the NAO robot represents a complete break with this past, embodying the concept of “embodied intelligence” (Embodied AI). With a height of 58 centimeters and 25 degrees of freedom, NAO does not just move, but interacts. It has an inertial measurement unit and pressure sensors in its feet that allow it to perceive the slope of the ground and correct its balance in real time, avoiding falling — a capability that no robot of the past had. The two HD cameras act as its visual system, allowing it to recognize human faces and locate objects through deep learning algorithms, while the four beamforming microphones allow it to isolate the voice of its interlocutor even in a noisy environment.
This technological maturity has transformed NAO into a crucial partner in elderly care. Unlike old dolls that only offered passive entertainment, NAO actively participates in the therapeutic process: it guides elderly people in mindfulness and gentle exercises, adjusting its pace when its sensors detect fatigue in the user. In dementia management, the robot uses generative artificial intelligence (Generative AI) to conduct personalized conversations, retrieving memories from the patient's past or playing music that has been associated with pleasant moments, significantly improving their neuropsychiatric condition. In addition, it acts as a protective shield, as it can connect to the smart home, remind you to take medication with absolute precision, and immediately notify emergency services if it detects a fall or unusual immobility through its ultrasonic (sonar) sensors.
The investment in such cutting-edge technology remains significant, reflecting the huge research and development costs required to bridge the gap between machine and human. A new NAO V6 costs between 13,000 and 16,000 euros, while complete packages that include the "Choregraphe" software for programming, training materials and a two-year warranty can reach 19,000. For organizations with limited resources, there are now certified refurbished units starting at 8,000, as well as flexible rental programs. Despite the corporate changes following the declaration of bankruptcy of "Aldebaran" in early 2025, the new "NAO Robotics SA", in collaboration with "United Robotics Group" and "RobotLAB", ensures the continued support and development of the robot.
Thus, NAO remains the living link in a chain that began with the bronze automatons of antiquity and ends in a future where technology will not be just a tool, but a companion with a social mission.
